اينكه وابسته همه چيزمان وابسته به خارج باشد ، گول اينها را نخورند ، گول تبليغات اينها را نخورند . تكليف ما اين است كه اولًا هر كارى كه محوَّل به ماست خوب انجام بدهيم . محصِّليد ، خوب تحصيل كنيد . معلِّميد ، خوب تعليم كنيد . استاديد ، خوب استادى كنيد . كارگريد ، خوب كار بكن . كشاورزيد ، خوب كشاورزى بكن . ملايى ، خوب ملايى بكن . هر چى هستى ، همان كارى كه به تو محوَّل است او را خوب انجام بده . اگر يك ملتى يك همچه هوشيارى برايش پيدا شد كه هر شخصى كار خودش را خوب انجام بدهد ، يك ملت اصلاح مىشود ؛ زود هم اصلاح مىشود . اما اگر من بنشينم براى اينكه يكى ديگر كار بكند ، شما بنشينيد كه من كار بكنم ، من بنشينم شما كار بكنيد ، نه من كار انجام مىدهم ، نه شما انجام مىدهيد . منتظر نباشيد ديگران براى شما كار بكنند . اين انتظارى بود كه ما منتظر باشيم امريكا براى ما دلسوزى بكند ؛ منتظر باشيم كه امريكا به ما اسلحه بدهد . اسلحه‌هايى به ما دادند كه به دردمان نمىخورد ؛ به ضررمان بود ! قراردادهايى با ما كردند كه همهء قراردادهايشان به ضرر ما بود ، يا اكثرش . آنها براى ما كار نمىكنند . لزوم هميارى آحاد مردم در اصلاح امور ننشينيد ديگران براى شما كار كنند . خودتان كار كنيد . ملت خودش كار بكند . هم خودش عملى را كه مىخواهد انجام بدهد خوب انجام بدهد ؛ هم به رفيقش بگويد خوب انجام بده ؛ هم به جامعه كُلُّكُمْ رَاعٍ وَ كُلُّكُمْ مَسْئُولٌ « 1 » همين است . همه مسئوليم در مقابل ملت ؛ و مسئوليم در مقابل خودمان . خودم را اصلاح كنم ، ديگران را هم اصلاح كنم ؛ به هر مقدارى كه مىتوانيد . بازننشينيد به اينكه من اهل منبر نيستم نمىتوانم يك جامعه‌اى را دعوت كنم ؛ من اهل خطابه نيستم . نخير ، شما همان مقدارى كه مىتوانى خودت عمل بكن ؛ به رفيقت هم با همان زبانى كه دارى بگو كه

--> ( 1 ) - بحار الأنوار ، ج 72 ، ص 38 : « هر يك از شما شبان ( سرپرست ) و هر يك از شما مسئوليد » .